Ngày 24/8/2026, Ngoại trưởng Hàn Quốc và Mỹ điện đàm trong bối cảnh những dấu hiệu rạn nứt và thiếu hụt liên lạc giữa hai đồng minh ngày càng rõ. Việc hai bên tái khẳng định phối hợp chặt chẽ và tiếp tục trao đổi trực tiếp là tín hiệu đáng mừng, nhưng có phần muộn màng sau khi Seoul từng biết chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump về thu hẹp quy mô tập trận chung qua mạng xã hội.
Theo Korea JoongAng Daily ngày 26/8, một chi tiết đáng chú ý trong cuộc điện đàm giữa ngoại trưởng Hàn Quốc và Mỹ là thông cáo của cả hai bên đều không nhắc đến cụm từ “phi hạt nhân hóa Triều Tiên” hay “phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên”.
Bộ Ngoại giao Hàn Quốc chỉ cho biết hai bên đã trao đổi và phối hợp với Washington nhằm giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên, trong khi tuyên bố của phía Mỹ hoàn toàn không đề cập nội dung này.
Sự vắng mặt của cụm từ “phi hạt nhân hóa” càng đáng chú ý khi đặt cạnh những tuyên bố trước đó. Trong cuộc gặp giữa ngoại trưởng hai nước hồi tháng 2, Washington vẫn đề cập mục tiêu phi hạt nhân hóa hoàn toàn Triều Tiên. Tại cuộc họp ba bên Mỹ – Hàn – Nhật hồi tháng 7, Mỹ và Nhật Bản tiếp tục kêu gọi phi hạt nhân hóa hoàn toàn Triều Tiên, trong khi Hàn Quốc nhấn mạnh mục tiêu phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên.
Chính quyền Tổng thống Lee Jae-myung hiện ủng hộ một lộ trình từng bước, tương tự cách tiếp cận từng được thảo luận trong khuôn khổ đàm phán sáu bên những năm 2000: trước tiên đóng băng, sau đó cắt giảm và cuối cùng tiến tới dỡ bỏ chương trình hạt nhân của Triều Tiên.
Cách tiếp cận này có thể tạo thêm dư địa cho việc nối lại đối thoại với Bình Nhưỡng sau thời gian dài bế tắc. Tuy nhiên, nó cũng làm dấy lên lo ngại rằng mục tiêu phi hạt nhân hóa hoàn toàn đang dần bị đẩy xuống vị trí thấp hơn trong chương trình nghị sự.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump gần đây tránh trả lời trực tiếp câu hỏi liệu phi hạt nhân hóa có còn là mục tiêu của các cuộc đàm phán Mỹ – Triều hay không. Trong bối cảnh đó, việc cụm từ “phi hạt nhân hóa Triều Tiên” không xuất hiện trong thông cáo về cuộc điện đàm giữa hai ngoại trưởng càng thu hút sự chú ý.
Đây chưa đủ để khẳng định Seoul và Washington đã thay đổi chính sách chính thức. Tuy nhiên, sự điều chỉnh về ngôn từ có thể phản ánh nỗ lực tạo không gian ngoại giao để nối lại đối thoại với Bình Nhưỡng, trong bối cảnh nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un nhiều lần thể hiện lập trường rằng chương trình hạt nhân không phải vấn đề có thể đem ra thương lượng.
Một vấn đề đáng quan tâm khác là khả năng trọng tâm của các cuộc đàm phán Mỹ – Triều trong tương lai chuyển từ phi hạt nhân hóa sang kiểm soát vũ khí. Nếu điều này xảy ra, mục tiêu trước mắt của đàm phán có thể không còn là loại bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân Triều Tiên, mà tập trung vào hạn chế, kiểm soát hoặc giảm thiểu những rủi ro xuất phát từ kho vũ khí hiện có.
Sự chuyển dịch như vậy sẽ mang ý nghĩa chiến lược lớn. Về thực chất, nó có thể khiến cộng đồng quốc tế từng bước phải ứng xử với Bình Nhưỡng như một quốc gia sở hữu năng lực hạt nhân lâu dài, dù không nhất thiết đồng nghĩa với việc chính thức công nhận Triều Tiên là một quốc gia có vũ khí hạt nhân.
Đối thoại với Triều Tiên là cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng quân sự trên Bán đảo Triều Tiên kéo dài. Nhưng đối thoại không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc hạ thấp mục tiêu. Nếu mục tiêu phi hạt nhân hóa bị từ bỏ hoặc làm mờ ngay cả trước khi đàm phán được nối lại, Mỹ và các đồng minh có nguy cơ tự thu hẹp không gian thương lượng của mình.
Quan trọng hơn, điều đó có thể tạo ra một tiền lệ đáng lo ngại: việc Bình Nhưỡng sở hữu vũ khí hạt nhân dần được nhìn nhận như một thực tế cần quản lý, thay vì một vấn đề cần giải quyết.
Việc cụm từ “phi hạt nhân hóa” biến mất khỏi một cuộc điện đàm chưa đủ để kết luận rằng Washington và Seoul đã từ bỏ mục tiêu này. Nhưng khi sự thay đổi về ngôn từ diễn ra đồng thời với nỗ lực nối lại đối thoại và những tín hiệu thận trọng hơn từ cả Mỹ lẫn Hàn Quốc, nó cho thấy cách tiếp cận đối với vấn đề hạt nhân Triều Tiên có thể đang bước vào một giai đoạn điều chỉnh.
Câu hỏi quan trọng vì thế không chỉ là liệu Mỹ và Triều Tiên có thể trở lại bàn đàm phán hay không, mà còn là họ sẽ đàm phán về điều gì: xóa bỏ chương trình hạt nhân, từng bước hạn chế năng lực hạt nhân, hay đơn thuần kiểm soát rủi ro từ một Triều Tiên đã sở hữu vũ khí hạt nhân.
Đây là ranh giới có ý nghĩa đặc biệt đối với Hàn Quốc, Mỹ và Nhật Bản – những nước trực tiếp đối mặt với mối đe dọa hạt nhân và tên lửa từ Bình Nhưỡng. Đối thoại có thể là con đường cần thiết để giảm căng thẳng, nhưng nếu cái giá của việc nối lại đối thoại là làm mờ mục tiêu phi hạt nhân hóa ngay từ đầu, các bên có thể đạt được một bàn đàm phán nhưng lại đánh mất một phần quan trọng trong mục tiêu mà bàn đàm phán đó vốn hướng tới.
Minh Anh